Lokalna Platforma na rzecz Zapobiegania Powstawaniu Odpadów (ZPO)

LOKALNA PLATFORMA NA RZECZ ZAPOBIEGANIA POWSTAWANIU ODPADÓW (ZPO)

Zgodnie z dyrektywą ramową o odpadach (Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy), będącą kluczowym aktem prawa UE w dziedzinie gospodarki odpadami, dążeniem UE jest stworzenie „społeczeństwa recyklingu”, którego celem będzie „unikanie wytwarzania odpadów oraz wykorzystywanie odpadów jako zasobów”. Zgodnie z tą Dyrektywą, każdy kto podejmuje działalność powodującą powstawanie odpadów w pierwszej kolejności powinien zapobiegać ich powstawaniu, jeżeli to jest niemożliwe ograniczyć ich powstawanie. Następnym krokiem powinno być ponowne wykorzystanie poddanie recyklingowi i odzyskowi, a w ostateczności odpady należy utylizować, unieszkodliwiać. 

Ogólne ramy zapobiegania powstawaniu odpadów na poziomie krajowym ustala Krajowy Plan Gospodarki Odpadami (KPGO), który ma za zadanie uszczegółowienie w jednym dokumencie działań w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie województw.

Art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.) transponującej przepisy dyrektywy ramowej o odpadach, ustanawia następującą hierarchię sposobów postępowania z odpadami:

 

 

 

 

 

 

Pod pojęciem zapobiegania powstawania odpadów rozumie się:

• Zapobieganie ilościowe, czyli ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów,

• Zapobieganie ilościowe, czyli ograniczenie w powstających odpadach zawartości substancji niebezpiecznych, mogących utrudnić ich odzysk lub unieszkodliwienie.

W dzisiejszych czasach większość produktów sprzedawanych w sklepach jest w opakowaniach, które po zużyciu stają się odpadem. Zapobieganie i zmniejszanie ilości wytwarzanych odpadów to główne i podstawowe cele w gospodarce odpadami, jest to najbardziej pożądana i zdecydowanie najlepsza metoda gospodarowania, jako, że brak odpadów oznacza brak problemów z nimi związanych, takich jak: zbieranie, transport czy unieszkodliwianie – a wszystkie te metody w mniejszym lub większym stopniu wymagają nakładów finansowych użycia energii i materiałów. Niesegregowanie i niezagospodarowane odpadów, które każdy z nas wyrzuca każdego dnia, trafiają na wciąż powiększające się składowiska odpadów. Pamiętajmy jednak, że kosztami ich utrzymania jesteśmy przecież obciążani my wszyscy.

Kilka prostych zasad, którymi wszyscy powinniśmy kierować się, aby zmniejszyć ilość odpadów:

• Weź torbę z domu – torba wielokrotnego użytku jest pojemna, wytrzymała i będzie mogła służyć całe lata. Im rzadziej korzystać będziemy z plastikowych toreb dostępnych w każdym markecie, tym mniej śmieci wyląduje w koszu. Jeśli zapomnimy własnej torby, nie bierzemy cienkich jednorazówek – w prawie każdym sklepie można dostać duże i solidne torby, które będziemy mogli wykorzystać do innych celów. Torba wielokrotnego użytku jest pojemna, wytrzymała i będzie służyć całe lata. Jednorazowe torby foliowe służą nam tylko na chwilę, a po powrocie do domu lądują w koszu, przyczyniając się do produkcji ogromnej ilości odpadów.

• Wybieraj produkty w dużych opakowaniach.

• Kupuj tyle, ile naprawdę potrzebujesz – nie rób zapasów.

• Zamień zwykłe, jednorazowe baterie na akumulatorki, które można wielokrotnie ładować.

• Wybieraj produkty z długim terminem przydatności do spożycia.

• Unikaj jednorazowych produktów np. plastikowych sztućców na grilla czy papierowych lub plastikowych talerzyków.

• Rzeczy używane, których nie potrzebujesz np. książki, ubrania, zabawki, meble, sprawny sprzęt AGD czy RTV oddaj znajomym lub instytucjom, które przekażą je potrzebującym.

• Wybierz szklaną butelkę zwrotną, zamiast butelki plastikowej, szklana butelka może być wykorzystywana powtórnie nawet 15 razy, podczas gdy butelka plastikowa jest jednorazowa.

• Do pakowania drugiego śniadania wykorzystuj pojemniki wielorazowego użytku.

• Jeśli masz przydomowy ogródek, kompostuj odpady spożywcze, które stanowią około 30% wytwarzanych przez nas odpadów, które służą do nawożenia ogrodu. Obecna technologia pozwala przechowywać kompost w sposób bezpieczny i nieuciążliwy.

• Jeżeli to możliwe ogranicz ilość zużywanego papieru:

a) zrezygnuj z papierowych faktur i rachunków za media i usługi,

b) tam, gdzie to możliwe wykorzystuj papier wcześniej zapisany jednostronnie,

c) jeżeli musisz coś wydrukować, to drukuj dwustronnie.

• Jeżeli możesz to wymień źródło ciepła na paliwo stałe, na ogrzewanie sieciowe lub gazowe. W ten sposób wyeliminujesz zarówno odpady będące popiołem, jak również ograniczysz emisję substancji szkodliwych.

Kompostowanie to jedna z najlepiej sprawdzonych metod powtórnego wykorzystania odpadów.

Kompostowanie pozwala zmniejszyć o 30-50% ilość odpadów wywożonych na składowiska. W przydomowym kompostowniku można przetworzyć nawet 300 kg odpadów w ciągu roku. Pamiętajmy, że prawidłowo przygotowany kompost jest przyjemny w dotyku, a zapachem przypomina ściółkę leśną. Uzyskanie odpowiedniego efektu ułatwi stosowanie dziesięciu podstawowych zasad kompostowania:

• kompostownik powinien być dostosowany wielkością do potrzeb gospodarstwa domowego,

• pojemnik należy umieścić bezpośrednio na naturalnym podłożu, aby umożliwić dostęp
   do odpadów mikroorganizmom żyjącym w glebie i przyspieszającym naturalne,

• procesy rozkładu materii. Taki pojemnik można zbudować z kamieni, cegieł, drewna lub wykorzystać plastikowe pojemniki z polietylenu o wysokiej gęstości, dzięki którym kompostownik jest mrozoodporny,

• jeśli to możliwe, kompostownik powinien stać w zacienionej część ogrodu,

• nie wszystkie odpady organiczne nadają się na kompost, trzeba je więc segregować,

• im bardziej rozdrobnione odpady, tym szybciej ulegają rozkładowi,

• ważne jest utrzymanie odpowiedniej wilgotności pryzmy kompostowej. Jeśli jest zbyt mokra i zaczyna wydzielać nieprzyjemny zapach, należy do niej dodać odpady wchłaniające wodę, np. tekturowe wytłoczki po jajkach albo papier gazetowy zgnieciony w kulki,

• w celu przyspieszenia procesu rozkładu można przesypywać kolejne warstwy odpadów zwykłą ziemią ogrodową,

• dodana do kompostownika szczepionka bakteryjna, dostępna w sklepach ogrodniczych, zabezpieczy kompost przed nieprzyjemnym zapachem i dodatkowo przyspieszy proces rozkładu,

• raz na dwa tygodnie należy wymieszać zawartość kompostownika, żeby umożliwić dopływ powietrza do wszystkich warstw. Proces rozkładu z udziałem tlenu, w przeciwieństwie
  do beztlenowego gnicia, przebiega bez wydzielania nieprzyjemnego zapachu,

• po dodaniu kolejnej porcji odpadów dobrze jest przykryć kompostownik (np. matą słomianą lub workiem z juty), aby nie tracił wilgoci i ciepła

Czas oczekiwania na efekty to około 5-6 miesięcy. Jeśli kompostownik zostanie założony na wiosnę, to jesienią pierwsza porcja kompostu powinna być gotowa!

 

 

 

 

 

 

Recykling – czego nie wiesz o przetwarzaniu?

Codzienna segregacja odpadów to podstawa działań z zakresu recyklingu, czyli takiego przetwarzania odpadów, w wyniku którego powstają nowe przedmioty. Celem recyklingu jest ochrona środowiska, minimalizacja zużycia surowców naturalnych oraz ograniczenie ilości składowisk śmieci.

Czy wiesz, że…

…plastikowa butelka porzucona w lesie rozkłada się w ziemi po 500 latach, guma do żucia – po 5 latach, niedopałek papierosa – po 2 latach

 

 

 

 

…aby wyprodukować jedną tonę papieru, trzeba ściąć około 17 drzew

 

 

 

 

…każda wprowadzona ponownie do obiegu butelka szklana to oszczędność energii w takiej ilości, jaka potrzebna jest, by 100 watowa żarówka mogła świecić przez 4 h

 

 

 

 

 

…około 2 miliony ptaków i ssaków wodnych ginie po połknięciu plastikowych odpadów, jakie znajdują się w morzach i oceanach

 

 

 

 

 

Recykling pozwala uniknąć tych i innych katastrofalnych zjawisk zagrażających środowisku naturalnemu dzięki ponownemu przetworzeniu w procesie produkcyjnym, tak, aby uzyskać materiał o przeznaczeniu pierwotnym lub innym.
 

Recykling – ciekawostki i mniej znane fakty

• z 35 butelek PET można wyprodukować 1 bluzę polarową,
• wyprodukowanie puszki z przetworzonego metalu to oszczędność 96% energii, zmniejszenie zanieczyszczenia wody o 97% oraz ograniczenie zużycia surowców naturalnych (boksytu)
• oddając 60 kg makulatury do ponownego przetworzenia, można uratować przed ścięciem 1 drzewo
• szkło można przetapiać dowolną ilość razy bez pogarszania się jego jakości, dzięki czemu oszczędza się energię
• z 600 puszek aluminiowych można zrobić rower
• z 3 puszek aluminiowych można wykonać oprawki do okularów
• osad ściekowy może stać się ważnym składnikiem materiału, z którego powstają cegły
• ze starych ubrań powstają włókna, z których wyrabiane są maty pod autostrady lub wygłuszające do samochodów
 

Prawidłowa segregacja

Pomimo tego, że nasza świadomość ekologiczna wzrasta i wiemy, jak ważny jest recykling, prawidłowe segregowanie odpadów często przysparza nam wiele problemów. Tymczasem prawidłowa segregacja odpadów pozwala na ich przetworzenie lub bezpieczną utylizację. Selektywna zbiórka odpadów to pierwszy krok w rozwijaniu proekologicznej postawy!

 

Zasady segregacji

Aby prawidłowo sortować odpady należy przestrzegać kilku ważnych zasad:

Worki żółte z napisem „Metale i tworzywa sztuczne” – powinny tu trafiać tworzywa sztuczne oraz metale wszelkiego rodzaju i przeznaczenia. Wrzucimy tutaj zarówno opakowania po produktach spożywczych, jak i puste butelki po szamponach, płynach do czyszczenia, płynach do prania. Do żółtych pojemników do segregacji powinny trafić również tubki po paście do zębów, kartony po soku oraz mleku, zgniecione puszki po napojach oraz żywności, plastikowe worki i torebki.

Worki lub pojemniki niebieskie z napisem „Papier” – powinny zawierać czyste opakowania z tektury i papieru, papier biurowy, ulotki, czasopisma, zeszyty, kartony. Najważniejsze, aby odpady papierowe trafiające do niebieskiego pojemnika były czyste, suche, nie posiadały resztek jedzenia oraz były niezatłuszczone.

Pojemniki zielone z napisem „Szkło” – powinny się tu znaleźć puste opakowania ze szkła: butelki, słoiki, szklane pojemniki po kosmetykach, puste szklane butelki po lekach.

Worki lub pojemniki brązowe z napisem „Bioodpady” – należy do nich wrzucać wszelkie odpady organiczne, które ulegają biodegradacji. Pojemnik na bioodpady powinien zawierać m.in.: trawę, liście, odpady z warzyw i owoców, fusy po kawie, herbacie, skorupki jaj, uschnięte lub zwiędłe kwiaty cięte, rośliny doniczkowe.

Pojemniki na odpady zmieszane – tutaj powinny się znaleźć wszystkie te odpady, które nie kwalifikują się do żadnego pojemnika wymienionego wyżej. Mogą tu zatem trafić takie śmieci jak: zużyte chusteczki, pieluchy, ręczniki papierowe, resztki mięsa, kości, potłuczone talerze i szklanki, żwirek z kuwet zwierzęcych, zabrudzone opakowania po produktach spożywczych. Nie można do tych pojemników wrzucać m.in.: odpadów budowlanych, sprzętu elektronicznego i elektrycznego, sprzętu AGD, leków, baterii, styropianu, odpadów zielonych.

 

Czego robić nie wolno:

Do worka niebieskiego na papier nie wrzucamy brudnego papieru, zużytych chusteczek, ręczników papierowych, zatłuszczonych opakowań papierowych. Zużyte chusteczki, brudne arkusze powinny znaleźć się w pojemniku na odpady zmieszane.

Puszki, kartony, butelki plastikowe przed wrzuceniem do worka żółtego należy zgnieść, zajmują wtedy znacznie mniej miejsca.

Słoików czy opakowań np. po jogurtach nie musimy myć, w procesie obróbki zostaną oczyszczone.

Do worków żółtych nie wrzucamy baterii, sprzętu elektronicznego, puszek i butelek po farbach i olejach, styropianu, pampersów.

W worku zielonym na szkło powinny się znaleźć tylko szklane opakowania. Talerze, potłuczone szyby, szklanki, szkło hartowane, ceramika, szkło żaroodporne wrzucamy do odpadów zmieszanych.

Do worków brązowych na bio nie można wrzucać mięsa, kości oraz tłuszczu zwierzęcego. Nie jest to też worek przeznaczony na olej jadalny, odchody zwierzęce, ziemię i kamienie.